Yeşil çatı katmanları ve XPS: ters ekstensif çatı alttan üste

Güncelleme: 2026-10-29

Bu rehber teras çatı ve su yalıtımı müteahhitleri, genel yükleniciler, malzeme listesi hazırlayan mimar ve enerji danışmanları, yatırımcılar ve yapı malzemesi satıcıları için yazıldı. Macaristan ve Orta-Doğu Avrupa'daki projelere XPS ve membran gönderen Türk üretici ve ihracatçılar için de katman sırasını ve oradaki ısı yalıtımı şartını özetler. Anlatım, ODE Su Yalıtımı Kataloğu'ndaki yeşil çatı detaylarına dayanır. Bir teras çatının ters mi yoksa geleneksel (sıcak) çatı olarak mı yapılacağı ters çatı mı geleneksel mi yazımızda ele alınıyor. Bu yazı, karar verilmiş ve çatıya bitki örtüsü gelecek noktadan başlıyor.

Ters ekstensif yeşil çatı: alttan üste katmanlar

ODE kataloğundaki OMY05 detayı, betonarme döşeme üzerinde ısı yalıtımlı, ters ekstensif yeşil çatıyı gösterir. Katmanlar alttan üste:

1. Betonarme döşeme.

2. Eğim betonu, en az 5 cm, en az %2 eğimle.

3. Bitüm emülsiyon astar, detaya göre 400 g/m² sarfiyatla.

4. 1. kat: bitümlü membran, TS EN 13707'ye uygun alt kat.

5. 2. kat: köke dayanımlı bitümlü membran, Epikon EP400 Antiroot; köke dayanımı EN 13948'e göre belgelendirilmiştir.

6. ODE Isıpan PRM DT XPS, basma dayanımı en az 300 kPa.

7. Buhar geçirgen ayırıcı filtre.

8. Su tutma ve drenaj levhası, 2,5 cm.

9. Filtre keçe.

10. Bitki taşıyıcı tabaka, en az 10 cm.

11. Ekstensif bitki örtüsü, örneğin sedum.

Kaynak: ODE Su Yalıtımı Kataloğu R15, OMY05 (s. 150) ve OMY02 (s. 148) detayları, yeşil çatı tipleri (s. 57), yeşil çatılarda uygulama (s. 146–147).

XPS neden su yalıtımının üstünde?

Ters çatıda ısı yalıtımı su yalıtımının üzerinde yer alır. Katalog bunun gerekçesini şöyle verir: su yalıtım katmanları ısı yalıtımı sayesinde çevresel etkilerden, ısıl gerilmelerden ve mekanik darbelerden korunur, ayrı bir buhar kesici katmana da gerek kalmaz. Yeşil çatıda bu daha da önemlidir, çünkü sistemin bünyesinde sıklıkla su tutulur ve bütün çatı su yalıtımının sağlamlığına bağlıdır.

Buna karşılık ısı yalıtımı ıslak bir ortamda çalışır. Bu yüzden su emmeyen bir malzeme seçilmelidir. Katalog ters çatılarda TS 11758-2 uygulama standardına uygun olarak en az 300 kPa basma dayanımlı XPS ister; bu ODE Isıpan PRM DT'dir. ODE yapı yalıtımı broşürüne göre DT PRM 300 levhanın daldırma yoluyla uzun süreli su emmesi en fazla %0,7'dir (WL(T)0,7), basma dayanımı en az 300 kPa'dır (EN 826).

XPS'in üzerine buhar geçirgen fakat su geçirmeyen bir ayırıcı filtre serilir. Katalog bunu ısı yalıtımının devamlı suya maruz kalıp yapısının bozulmaması için ister. Filtre yukarıdan gelen suyu levhaların üzerinde tutar, buharın ise çıkmasına izin verir.

Üst kat neden köke dayanımlı olmalı?

Bitki kökleri su yalıtımına zarar verebilir. Katalog bu yüzden yeşil çatıda iki katlı, köke dayanımlı su yalıtımı ister:

• 1. kat: 3 mm kalınlığında, polyester keçe taşıyıcılı Epikon membran.
• 2. kat: 4 mm kalınlığında Epikon EP400 Antiroot; köke dayanımı EN 13948'e göre belgelendirilmiştir. Detayda her iki kat da TS EN 13707'ye uygun membran olarak gösterilir.

İki kat aynı istikamette, çatı eğimine dik serilir; üst katın ek yerleri alttaki örtüyü ortalayacak şekilde şaşırtmalı olur. Bindirme boyuna en az 10 cm, enine en az 15 cm'dir. +5 °C'nin altında uygulama yapılmaz, astardan sonra 24 saat kuruma beklenir. APP ve SBS katkılı membranların farkı APP mi SBS mi yazımızda anlatılıyor.

Geleneksel (sıcak) yeşil çatı kısaca

Yeşil çatı geleneksel sistemle de yapılabilir. Bu durumda su yalıtımı en üstte kalır ve katalog ısı yalıtımının altında mutlaka buhar kesici ister. Isı yalıtımı olarak en az 50 kPa basma dayanımlı taşyünü veya en az 300 kPa'lık XPS (Isıpan PRM DT) seçilebilir.

XPS, bitümlü membranların şalümo ile yapıştırma sıcaklığına dayanıklı değildir. XPS seçildiğinde katalog, üzerine eğim betonu dökülmesini ve membranların bu eğim betonunun üzerine uygulanmasını şart koşar. OMY06B detayında XPS ile eğim betonu arasında bir ayırıcı tabaka vardır. Bu sistemde su yalıtımının üzerine 10 cm bindirmeli nem tutucu ve koruyucu keçe, onun üzerine drenaj levhası ve filtre gelir.

İki sistem arasındaki seçim, ağırlık ve yenileme konuları ters çatı mı geleneksel mi yazımızda ayrıntılı olarak ele alınıyor.

Ekstensif mi intensif mi?

Kataloğun 57. sayfası iki yeşil çatı tipini ayırır.

• Ekstensif: az veya sıfır bakım, ilave sulama ihtiyacı yok, sedum ve yer örtücü bitkiler. Sistem kalınlığı 12–15 cm, ağırlığı 150–200 kg/m².
• İntensif: düzenli bakım, sulama sistemi, çim, çalı ve ağaç. Sistem kalınlığı 20–100 cm, ağırlığı 250–1500 kg/m². Üzerinde yürüyüş yolları ve çocuk oyun alanları olabilir.

Katalog, taşıyıcı sistem tasarlanırken yeşil çatı ağırlığının mutlaka hesaba katılması gerektiğini vurgular. Bir örnek: 100 m²'lik ekstensif yeşil çatı 15.000–20.000 kg, yani 15–20 ton eder. Bitki taşıyıcı tabaka kalınlığı bitki türüne ve sulama projesine göre belirlenir; tabaka geçirgen ve su tutan yapıda olmalıdır.

Detaylar: eğim, parapet, gider ve çakıl şeridi

Katalog birleşim noktaları için şu kuralları koyar:

• Eğim: eğim betonuyla en az %2. Drenaj ve su tutma buna bağlıdır.
• Parapet: su yalıtımı toprak seviyesinin en az 30 cm üzerine çıkarılır.
• Pah: yatay ve düşey kesitlerin birleştiği yerlerde örtülerin yumuşak dönmesi için 45° eğimli, en az 8 × 8 cm pah yapılır.
• Gider: düşey veya yatay süzgeç detayı yapıldıktan sonra her gidere bir kontrol kapağı yerleştirilir.
• Çakıl şeridi: kontrol kapaklarının çevresi ve parapet kenarları en az 30 cm çakılla kaplanır.
• Drenaj: detay notuna göre oluk drenajı yalıtım seviyesinde olmalıdır.

Sahadaki sıra katmanları izler: önce membranlar, sonra ısı yalıtım levhaları, ardından ayırıcı filtre. Drenaj levhası serbest serilir, filtre keçe 10 cm bindirmeyle üstüne gelir.

XPS ne kalınlıkta olmalı?

9/2023. (V. 25.) ÉKM yönetmeliğinin 1. eki, teras çatının ortalama ısı geçirgenlik katsayısını en fazla 0,17 W/m²K ile sınırlar (2026 Ekim itibarıyla). Macaristan'a gidecek bir yeşil çatıda kalınlık bu değere göre seçilir.

Isıl direncin tamamını λ 0,035 W/mK'lik XPS sağlasaydı: R = 1 ÷ 0,17 ≈ 5,9 m²K/W ve kalınlık d = R × λ = 5,9 × 0,035 ≈ 0,21 m olurdu. Yüzey dirençleri de hesaba katıldığında bu, teras çatı yazımızdaki gibi yaklaşık 20 cm eder. Ters çatıda buna yağmur suyu düzeltmesi eklenir; kesin değeri tasarımcı belirler. Hesap yöntemi U değeri hesaplama rehberimizde anlatılıyor.

Broşür verileriyle bir kontrol: 70 mm'lik DT PRM 300 levhanın ısıl direnci 0,07 ÷ 0,035 = 2,0 m²K/W'dır, broşür de en az 2,00 beyan eder. Broşür tablosu DT PRM 300 levhayı 30–70 mm kalınlıkta ve 600 × 1200 mm ölçüde verir. Projeye gereken kalınlığı ve kat sayısını teklifte netleştiririz.

EuConX ile tedarik

Yeşil çatı katmanları için ODE Isıpan XPS levhaları ve ODE bitümlü membranlarını Türkiye'den Macaristan'a getiriyoruz. Karayoluyla transit 3–5 gün, ortalama yaklaşık 5 gündür. Malzeme stokta değilse sipariş, üretim ve nakliye birlikte genellikle 1–2 hafta sürer; kesin süreyi teklif belirler. Macaristan'ın her yerine teslimat yapıyoruz. Tedarik sürecini Türkiye'den yalıtım malzemesi tedariki yazımızda anlattık. Aynı çatıda kullanılan bir teras da varsa, katmanlarını kullanılan teras yalıtımı yazımızda bulabilirsiniz.

Yeşil çatı katmanlarınız için XPS ve membran teklifi isteyin: iletişim · +36 30 485 0258 · info@euconx.com. Aynı iş günü içinde yanıt veriyoruz.

Sıkça sorulan sorular

Ters yeşil çatının katmanları alttan üste nasıl sıralanır?

Betonarme döşeme, en az %2 eğimli ve en az 5 cm eğim betonu, bitüm emülsiyon astar, üst katı köke dayanımlı iki kat bitümlü membran. Üstüne en az 300 kPa XPS, buhar geçirgen ayırıcı filtre, 2,5 cm drenaj levhası, filtre keçe, bitki taşıyıcı tabaka ve bitki örtüsü gelir.

Yeşil çatıda neden köke dayanımlı membran gerekir?

Bitki kökleri su yalıtımına zarar verebilir ve yeşil çatı bünyesinde çok su tutar. ODE kataloğu 2. kat olarak, köke dayanımı EN 13948'e göre belgelendirilmiş 4 mm Epikon EP400 Antiroot ister.

Yeşil çatıda XPS'in basma dayanımı ne olmalı?

Ters yeşil çatıda katalog, TS 11758-2'ye uygun en az 300 kPa XPS ister; bu ODE Isıpan PRM DT'dir. Geleneksel sistemde en az 300 kPa XPS veya en az 50 kPa taşyünü kullanılabilir.

Ekstensif ve intensif yeşil çatı ne kadar ağırdır?

ODE kataloğuna göre ekstensif yeşil çatı 12–15 cm kalınlıkta ve 150–200 kg/m², intensif yeşil çatı 20–100 cm kalınlıkta ve 250–1500 kg/m²'dir. Taşıyıcı sistem tasarımında bu ağırlık hesaba katılmalıdır.

Parapette su yalıtımı ne kadar yükselmeli?

Toprak seviyesinin en az 30 cm üzerine. Gider kontrol kapaklarının çevresi ve parapet kenarları en az 30 cm çakılla kaplanır.

XPS'in üzerine doğrudan şalümo ile membran yapıştırılabilir mi?

Hayır. XPS şalümo sıcaklığına dayanıklı değildir. Geleneksel yeşil çatıda XPS'in üzerine eğim betonu dökülür ve membranlar onun üzerine uygulanır. Ters çatıda membranlar XPS'in altında, eğim betonunun üzerindedir.

Kaynaklar

1. ODE Su Yalıtımı Kataloğu R15: yeşil çatı tipleri (s. 57), uygulama esasları (s. 126–127), yeşil çatılarda uygulama (s. 146–147), OMY02 ve OMY07 detayları (s. 148–149), OMY05 ve OMY06B detayları (s. 150–151): https://ode.com.tr/_upload/pdf/ODE_Su_Yalitimi_Katalogu_R15_compressed.pdf

2. ODE Building Insulation broşürü, Isıpan DT PRM 300 verileri (s. 22–23): https://ode.com.tr/_upload/pdf/ode_building_insulation_brochure_3.pdf

3. ODE Isıpan ürün sayfası ve performans beyanı (EN 13164): https://ode.com.tr/ode-isipan · https://ode.com.tr/_upload/pdf/ODE_ISIPAN_PERFORMANS_BEYANI_-_EN_13164.pdf

4. ODE Epikon: https://ode.com.tr/epikon

5. 9/2023. (V. 25.) ÉKM yönetmeliği, 1. ek (ısı geçirgenlik gereklilikleri): https://njt.jog.gov.hu/jogszabaly/2023-9-20-8X

6. EuConX şirket verileri (transit, teslim süresi, yanıt süresi, Macaristan içi teslimat)