Ahmet Alptekin Kasar
Kurucu, Genel Müdür
Güncellendi: 2026-10-19
Bu rehber, Macaristan'a ısı yalıtım malzemesi satan Türk üreticiler, ihracatçılar ve orada iş yapan yükleniciler için yazıldı. Macar bir proje müdürü veya enerji uzmanı ürününüzü nasıl değerlendirir, hangi değerlere bakar ve hangi kalınlığı ister, dört örnekle gösteriyoruz. Lambda ve kalınlık ilişkisinin temelleri için yalıtım malzemesi seçimi rehberimize bakabilirsiniz. Sitemizdeki hesaplayıcı ise metrekare bazında bilgilendirme amaçlı malzeme ve maliyet tahmini verir; teklif değildir ve U değeri hesaplamaz.
U değeri neyi ölçer
U değeri (ısıl geçirgenlik), bir yapı elemanının bir metrekaresinden, iki yüzü arasında bir kelvin sıcaklık farkı varken geçen ısıyı watt cinsinden verir; birimi W/m²K'dir. Küçük olan iyidir ve ilişki doğrusaldır: 0,15 W/m²K'lik bir eleman, aynı koşullarda 0,30 W/m²K'lik bir elemanın yarısı kadar ısı kaybeder.
Isıl iletkenlik (λ) malzemenin özelliğidir, U değeri ise tüm katmanlarıyla yapı elemanının. Mevzuat bu yüzden λ değil, U değeri şartı koyar. Hesapta ilgili EN ürün standardına göre düzenlenmiş DoP'deki beyan edilen ısıl iletkenlik (λD) kullanılır, hem de belirtilen kalınlık için. Kataloglardaki "λ 0,035'ten başlayan" gibi ifadeler bilgi amaçlıdır; Macar tasarımcı DoP'deki değere bakar.
Hesap adım adım
1. Her katmanın ısıl direnci: R = d / λ; d metre, λ W/mK cinsinden, sonuç m²K/W.
2. Yüzey dirençleri. Yönetmelikle birlikte yayımlanan resmî Macar hesap yönteminin 4.1 tablosu (EN ISO 6946'ya dayalı; Türkiye'de TS EN ISO 6946 olarak bilinir) şu değerleri verir (kormany.hu, hesap yöntemi, Macarca):
| Isı akışı yönü | Rsi (m²K/W) | Rse (m²K/W) | Tipik eleman |
|---|---|---|---|
| Yukarı | 0,10 | 0,04 | teras çatı, çatı arası döşemesi |
| Yatay | 0,13 | 0,04 | dış duvar |
| Aşağı | 0,17 | 0,04 | ısıtılmayan mekân üstündeki döşeme |
Yatay değerler yataydan ±30°'ye kadar geçerlidir. Gözden kaçan bir kural: ısıtılan ve ısıtılmayan mekânı ayıran bir elemanda, örneğin soğuk çatı arasının altındaki döşemede, her iki yüzde de Rsi kullanılır, Rse değil.
3. Topla ve ters çevir: Rtoplam = Rsi + R1 + R2 + … + Rse ve U = 1 / Rtoplam.
İnce membranların (buhar kesici, nefes alan membran) ısıl direnci ihmal edilebilir; örneklerde hesaba katmıyoruz.
Macaristan'daki sınır değerler (Ekim 2026 itibarıyla)
Üst sınırlar 9/2023 (V. 25.) ÉKM Yönetmeliği Ek 1'de yer alır. Değerleri resmî Macar mevzuat veri tabanında 2 Kasım 2023'ten beri yürürlükte olan metinden aldık ve 19 Ekim 2026'da kontrol ettik. Bir değişiklik bulmadık, ancak sürüm geçmişine erişemedik; proje öncesinde yürürlükteki metni kontrol edin.
| Yapı elemanı (yönetmelik ifadesi, çeviri) | Azami U (W/m²K) |
|---|---|
| Dış duvar (homlokzati fal) | 0,24 |
| Teras çatı (lapostető) | 0,17 |
| Isıtılan çatı katını çevreleyen elemanlar | 0,17 |
| Çatı arası ve tarama boşluğu altındaki döşeme | 0,17 |
| Isıtılmayan mekânlar üstündeki en alt döşeme | 0,26 |
| Subasman duvarı | 0,3 |
| Zeminle temas eden duvar (yeni binalarda) | 0,3 |
| Zemine oturan döşeme (yeni binalarda) | 0,3 |
Sınırlar her elemanın ortalama U değeri için geçerlidir; zeminle temas eden elemanlarda zeminin etkisini de içeren eşdeğer değer kullanılır. Yönetmeliğin 3. maddesine göre bu değerler yeni binalarda, eklerde ve enerji tasarrufu amaçlı yenilemeden etkilenen elemanlarda aranır. Türkiye'deki TS 825 hesabına benzer bir mantıktır, ancak Macar sınırları ayrıdır ve Macar projede bunlar geçerlidir.
Örnek 1: 2 × 12,5 cm cam yünüyle çatı arası döşemesi
Isı, ısıtılan odadan soğuk çatı arasına yukarı doğru akar; iki yüzde de Rsi = 0,10. Döşemenin (beton veya ahşap) kendi direnci güvenli tarafta kalmak için ihmal edilir.
| Katman | d (m) | λ (W/mK) | R (m²K/W) |
|---|---|---|---|
| Rsi, oda tarafı (yukarı) | – | – | 0,10 |
| ODE Starflex cam yünü, 2 × 12,5 cm | 0,25 | 0,039 | 6,41 |
| Rsi, çatı arası tarafı | – | – | 0,10 |
| Rtoplam | 6,61 | ||
| U = 1 / Rtoplam | ≈ 0,151 W/m²K |
Sonuç 0,17 sınırını karşılar. Yalıtım katmanının 6,41 m²K/W'lık direnci, Macaristan'ın EKR enerji verimliliği kataloğunda çatı arası döşemeleri için kullanılan 6,25 m²K/W değerini de aşar (18/2025 (VII. 31.) EM Yönetmeliği eki, Macarca). İki katman çapraz ve derzleri kaydırılarak serilir. Katman dizilimi ayrıntıları için çatı arası döşeme rehberimize (Macarca) bakabilirsiniz.
Örnek 2: XPS ile teras çatı
ODE Isıpan XPS için yayımlanan değer "λ 0,035 W/mK'den başlayan"dır. Bu en iyi yayımlanmış değerdir; kalınlığa göre λD, EN 13164'e göre düzenlenmiş DoP'de yer alır ve nihai hesapta o kullanılmalıdır. Örnekte 0,035 ile ve yalnızca yalıtım katmanını sayarak hesaplıyoruz.
0,17 W/m²K için geriye doğru: Rtoplam = 1/0,17 = 5,88 m²K/W olmalı. Rsi 0,10 ve Rse 0,04 çıkarılınca yalıtımın 5,74 m²K/W sağlaması gerekir: d = 5,74 × 0,035 ≈ 0,201 m, yani yaklaşık 20,1 cm.
| Kalınlık | R = d/λ (m²K/W) | Rtoplam = 0,10 + R + 0,04 | U (W/m²K) | 0,17 karşılanıyor mu? |
|---|---|---|---|---|
| 20 cm | 5,71 | 5,85 | 0,171 | kıl payı hayır |
| 21 cm | 6,00 | 6,14 | 0,163 | evet |
| 22 cm | 6,29 | 6,43 | 0,156 | evet |
Kalınlık her zaman yukarı yuvarlanır. Ters çatıda, yani XPS su yalıtımının üstündeyken, EN ISO 6946 levhaların altından akan soğuk yağmur suyu için ayrıca bir düzeltme (ΔU) ister. İki çözümü ters çatı mı geleneksel mi yazımızda karşılaştırıyoruz.
Örnek 3: beyaz ve grafitli EPS ile cephe
Isı akışı yataydır: Rsi = 0,13, Rse = 0,04. 0,24 W/m²K için toplam 1/0,24 = 4,17 m²K/W gerekir; duvar ihmal edilirse yalıtıma 4,00 m²K/W düşer.
| Malzeme | λ (W/mK) | Gereken d = 4,00 × λ |
|---|---|---|
| Teknopor EPS, yayımlanan aralığın üst ucu | 0,038 | ≈ 15,2 cm |
| Teknopor EPS, yayımlanan aralığın alt ucu | 0,034 | ≈ 13,6 cm |
| Grafit Teknopor (grafitli EPS) | 0,031 | ≈ 12,4 cm |
Duvarın kendi direnci bu kalınlıkları düşürür; bunu tasarımcı duvarın gerçek λ değeriyle ekler. Grafitli EPS aynı U değerine, beyaz EPS sınıfına göre yaklaşık 1–3 cm daha ince levhayla ulaşır. Üreticinin listesi 20–100 mm kalınlık gösterir; daha kalın çözümler ayrıca görüşülmelidir. Teknopanel bizim için potansiyel ortaktır: bu levhaları talep üzerine tedarik ederiz, stok tutmayız.
Grafik aynı hesabı beş katalog malzemesi için gösterir. 0,17'lik teras çatıda λ 0,031 ile yaklaşık 17,8 cm, λ 0,043 ile yaklaşık 24,7 cm gerekir. Bir ihracatçı için mesaj açıktır: daha iyi λD, Macar projede daha ince levha ve daha az hacim demektir.
Örnek 4: mineral levhayla iç yalıtım
Dıştan yalıtılamayan cephelerde iç yalıtım gündeme gelebilir; örneğin Multipor mineral yalıtım levhası: λ 0,043 (M3) ve 0,045 (M2) W/mK, 6–15 cm, μ = 3, A1 yangın sınıfı. Türk Ytong bizim için potansiyel ortaktır; bu ürünü de talep üzerine tedarik ederiz.
Mevcut duvarı bilmediğimiz için varsayımsal bir başlangıç değeri kullanıyoruz: U₀ = 1,0 W/m²K. Bu yalnızca örnektir. Yüzey dirençleri dahil toplam direnç 1,00 m²K/W olur.
| Adım | Değer |
|---|---|
| Mevcut duvar (varsayım, Rsi ve Rse dahil) | 1,00 m²K/W |
| + 10 cm Multipor M3: 0,10 / 0,043 | + 2,33 m²K/W |
| Rtoplam | 3,33 m²K/W |
| U = 1 / 3,33 | ≈ 0,30 W/m²K |
İç yalıtım çiğ noktasını duvarın içine taşır; nem (higrotermal) kontrolü şarttır ve döşeme ile bölme duvar birleşimlerinde ısı köprüleri kalır. Rakam yalnızca büyüklük mertebesini gösterir.
Basit yöntemin sınırları
R = d/λ sürekli ve homojen katmanlar varsayar. Gerçekte üç şey sonucu kötüleştirir; tasarımcı bunları düzeltmelerle veya ayrıntılı modelle ele alır:
- Isı köprüleri: mertek, kiriş, döşeme kenarı veya balkonun yalıtımı kestiği yerler. Mertek arası için eğimli çatı rehberimize bakın.
- Bağlantı elemanları: cephe dübelleri, teras çatıdaki mekanik tespit elemanları.
- Boşluklar ve hava hareketi: kötü oturan levhalar arası veya yalıtımın arkasındaki hava. Çatı arası döşemede cam yününün iki kat ve kaydırılmış derzlerle serilmesinin nedeni budur.
Binanın bütününün kanıtlanması gerektiğinde, örneğin neredeyse sıfır enerjili binalarda, yapı elemanlarının U değerinin ötesinde binanın toplam enerji performansı da incelenir: nZEB gereklilikleri yazımız (Macarca).
Macar alıcı sizden ne bekler
- CE işareti ve DoP: (AB) 305/2011 sayılı Yapı Malzemeleri Yönetmeliği uyarınca, ilgili uyumlaştırılmış EN standardına göre (cam yünü için EN 13162, XPS için EN 13164). λD, kalınlık ve yangın sınıfı DoP'de açıkça yer almalı.
- Macarca DoP: alıcılar ve enerji uzmanları DoP'nin Macarca nüshasını da bekler; ayrıntılar CE işareti rehberimizde.
- Kalınlığa göre λD: "başlayan" değerler yerine her kalınlık için beyan edilen değer. Tasarımcı yukarıdaki hesabı onunla yapar.
- Tutarlılık: etiket, DoP ve teslim edilen ürün aynı değeri göstermeli; yüklemeden önce evrak kontrol edilir.
Sıkça sorulan sorular
U değeri nasıl hesaplanır?
Her katman için R = d/λ toplanır, iç ve dış yüzey dirençleri eklenir (duvarda 0,13 ve 0,04 m²K/W), sonra tersi alınır: U = 1/Rtoplam.
Macaristan'da dış duvar için U sınırı nedir?
9/2023 (V. 25.) ÉKM Yönetmeliği Ek 1'e göre 0,24 W/m²K; teras çatı, ısıtılan çatı katı ve çatı arası altındaki döşeme için 0,17 W/m²K (Ekim 2026 itibarıyla).
Macar alıcı hangi λ değerini kullanır?
Ürünün DoP'sinde belirtilen kalınlık için beyan edilen ısıl iletkenliği (λD). Katalogdaki "başlayan" değerleri esas almaz.
Çatı arası döşemesinde neden iki yüzde Rsi kullanılır?
Resmî Macar hesap yöntemi, ısıtılan ve ısıtılmayan mekânı ayıran elemanlarda iki yüzde de iç yüzey direncini öngörür; yukarı ısı akışında bu 0,10 m²K/W'tır.
0,17 için ne kadar cam yünü gerekir?
λ 0,039 ile ve döşeme ihmal edilerek yaklaşık 22,2 cm. Tedarik ettiğimiz 2 × 12,5 cm'lik çözüm yaklaşık 0,15 W/m²K verir.
EuConX hesaplayıcısı U değeri hesaplar mı?
Hayır. Metrekare bazında bilgilendirme amaçlı malzeme ve maliyet tahmini verir. U değeri için yukarıdaki yöntemi veya tasarımcınızı kullanın.
Ürününüzün DoP'sini Macar sınırlarıyla birlikte değerlendirmek veya Macaristan'a tedarik için bizimle iletişim sayfasından ya da +36 30 485 0258 numarasından görüşebilirsiniz. Aynı iş günü içinde dönüş yapıyoruz.
Kaynaklar
1. 9/2023 (V. 25.) ÉKM Yönetmeliği, Ek 1, U değeri sınırları (Macar mevzuat veri tabanı): https://njt.jog.gov.hu/jogszabaly/2023-9-20-8X
2. Binaların enerji performansı hesap yöntemi, Tablo 4.1 (kormany.hu): https://kormany.hu/dokumentumtar/epuletek-energetikai-jellemzoinek-meghatarozasa-szamitasi-modszer-2
3. 18/2025 (VII. 31.) EM Yönetmeliği eki, EKR kataloğu (Magyar Közlöny): https://magyarkozlony.hu/dokumentumok/665fad784d41c3417b9f5eeeb2bab1fe61474464/letoltes
4. ODE Starflex cam yünü (üretici sayfası): https://ode.com.tr/ode-starflex-silte · EuConX: cam yünü tedariki
5. ODE Isıpan XPS, üretici sayfası ve DoP (EN 13164): https://ode.com.tr/ode-isipan · https://ode.com.tr/_upload/pdf/ODE_ISIPAN_PERFORMANS_BEYANI_-_EN_13164.pdf
6. Teknopanel Teknopor EPS: https://www.teknopanel.com.tr/tr-tr/urun-detay/teknopor-eps-urunleri-teknopor-isi-yalitim-levhasi
7. Teknopanel Grafit Teknopor: https://www.teknopanel.com.tr/tr-tr/urun-detay/teknopor-eps-urunleri-grafit-teknopor-isi-yalitim-levhasi
8. Türk Ytong, Multipor: https://www.ytong.com.tr/multipor-isi-yalitim-levhasi
Bir proje mi planlıyorsunuz? Görüşelim.
Malzeme listesini veya proje gereksinimlerini gönderin. Doğru ürünü eşleştirmeye ve net bir teklif hazırlamaya yardımcı olalım.