Tavan arasında cam yünü mü, taş yünü mü: rulo ve levha karşılaştırması

Güncelleme: 2026-11-03

Bu rehber Macaristan'da çatı arası yalıtımı yapan müteahhitler, tadilat ekipleri, enerji danışmanları ve yapı malzemesi satıcıları için yazıldı. Macar pazarına mineral yün satan Türk üreticiler ve ihracatçılar için de alıcının neye baktığını gösterir. Döşemenin tam katman düzeni tavan arası döşeme yalıtımı rehberimizde (Macarca) anlatılıyor. Burada tek bir karar ele alınıyor: ısıtılmayan çatı arasının döşemesine cam yünü mü, taş yünü mü?

İki malzemeyi de aynı üreticiden tedarik ediyoruz: ODE Starflex cam yünü ve ODE Rockflex taş yünü. Aynı soru cephe için ayrı bir yazıda ele alınıyor; bu yazı yalnızca tavan arası döşemesiyle ilgilidir.

İki malzeme, tek şart

Döşemeden beklenen bir malzeme türü değil, sayılardır. Macaristan'daki 9/2023. (V. 25.) ÉKM Yönetmeliği (Macarca) çatı arası ve tarama boşluğu altındaki döşeme için U ≤ 0,17 W/m²K şartını koyar.

İş, Macaristan'ın enerji verimliliği yükümlülük sistemi (EKR) kapsamında müstakil bir evde yapılıyorsa 1.3 veri sayfasının şartları da geçerlidir. 41/2025. (XII. 30.) EM Yönetmeliği (Macarca) Ek 1'e göre üflenmeyen yalıtımda λ en fazla 0,039 W/(m·K) olmalıdır (1.3.1.1 eb). Çatı arasında levha ve rulo ürünler en az iki kat, bindirmeli serilir (f bendi). Tavan arası döşemesindeki tasarruf R ≥ 6,25 m²K/W ısıl dirence bağlıdır (1.3.4.2). Şartları EKR kataloğu yazımız ayrıntılı anlatıyor.

Cam yünü. ODE Starflex performans beyanı (DoP No 101), 0,039 şilte tipi için 25–240 mm kalınlıkta λD 0,039 W/(m·K) beyan eder. İki adet 12,5 cm katmanla R = 0,25 / 0,039 = 6,41 m²K/W olur. Bu hesaplanan bir değerdir.

Taş yünü. ODE yapı yalıtımı broşürü Rockflex Partition Board ABL levhayı 25–120 mm kalınlıkta, R 0,70–3,40 m²K/W ısıl dirençle verir (s. 46). Aralığın üst değeri 120 mm levhaya aittir. İki adet 120 mm katmanla 2 × 3,40 = 6,80 m²K/W olur; bu da hesaplanan değerdir. Broşür levhanın kullanım yerleri arasında çatı arası döşemesini ("roof space flooring") sayar. Isı iletkenliği için yalnızca "0,036 W/mK'den düşük" der (s. 45). EKR'deki λ şartı için teslim edilen tipin performans beyanındaki λD esas alınır; bunu teklifle birlikte isteyin.

İki katman düzeni de alt sınırı aşar. Farkı şantiyedeki iş, çatı arasının kullanımı ve malzemenin elde davranışı yaratır.

Rulo mu levha mı: iş nasıl değişir?

Cam yünü rulo. ODE broşürü Starflex şiltenin kullanım alanları arasında tavan arası döşemelerini ("Attic floors") sayar (s. 8). Aynı sayfada şu cümle var: "It easily conforms to all types of wooden and metal roofs. Since it is lightweight, it is very easy to lift up to the roof and to cut and install." Rulo hafiftir, dar bir çatı kapağından kolayca çıkar ve bıçakla kesilir.

Rulo uzun boylarda açılır, bu yüzden ek yeri azdır. Engebeli bir beton döşemede ya da ahşap kirişli döşemede zemine oturur; kirişlerin, boruların ve bacaların yanına yerleştirilebilir. İkinci kat çapraz serilir ve birinci katın eklerini örter.

Taş yünü levha. Rockflex levha rijittir ve ölçüsünü korur. Kenarları düzdür, levhalar birbirine sıkı yanaştırılır. Engebeli döşemede ise zemini izlemez, altında boşluk kalabilir. Kirişlerin ve geçişlerin çevresinde her levha ölçüsüne göre kesilmelidir ki boşluk kalmasın. Burada da iki katın ek yerleri şaşırtılır.

İki malzeme için de kural aynıdır: yalıtım boşluksuz serilir, kenarda hatılın üstünden duvarın dış yüzüne kadar devam eder ve sıkıştırılmaz. Kenar detayı tavan arası ısı köprüsü yazımızda anlatılıyor. Üfleme yalıtım da gündemdeyse üfleme mi rulo cam yünü mü karşılaştırmasına bakın.

Üzerinde yürünecek mi?

Birçok çatı arası depo ya da geçiş için kullanılır. ODE broşürü cam yünü şilte için açıktır: "Load should not be imposed on roof blankets. For this purpose, blind floors or walkways should be laid with wooden slats or plates when necessary." (s. 15) Yani şilteye yük verilmez, yürümek için kalas ya da levha döşenir.

Taş yünü levha daha sert hissettirir, ama bu onu yürünebilir yapmaz. Kaynaklarımız Rockflex Partition Board üzerinde yürünüp yürünemeyeceği hakkında bir şey söylemez. Çatı arasında yürünecekse hangi yün seçilirse seçilsin ayrı bir yürüme yolu planlanmalıdır. Seçenekler tavan arası yalıtımında yürüme yolu yazımızda karşılaştırılıyor.

Yangın ve buhar

Yangına tepki. ODE Starflex performans beyanı kaplamasız ürün ile cam tülü, cam dokuma ve AFH alüminyum folyo kaplı tipler için A1 beyan eder. Alüminyum folyo kraft (AFK) kaplı tip C-s1,d0'dır. Tavan arası döşemesine kaplamasız şilte serilir. Broşür Rockflex'i EN standardına göre “A” sınıfı yanmaz malzeme olarak tanımlar (s. 45). Kesin sınıfı teslim edilen tipin performans beyanı verir. Sınıfların anlamı yalıtım malzemelerinde yangın sınıfları yazımızda açıklanıyor.

Buhar. Broşür Rockflex'in su buharı difüzyon direnç faktörünü μ = 1 olarak verir (s. 45). Cam yünü performans beyanı bu özellik için "NPD", yani belirlenmiş performans yok, yazar. Broşür çatı arasına serilen şiltelerin polietilen folyo gibi buhar geçirmez bir kaplaması olmadığını belirtir (s. 15).

Katman düzeninin nem mantığı iki malzemede de aynıdır. Alta, sıcak tarafa buhar kesici gelir; EKR 1.3.1.1 g) en az Sd 20 m ister. Lifli yalıtımın üstüne en fazla Sd 0,03 m olan, nefes alan bir toz örtüsü serilir. Çatı arası havalandırılmalıdır. Broşürün ifadesiyle: "Care should be taken to ventilate the attic space to prevent condensation." (s. 15)

Hangisi ne zaman?

Karar için genellikle birkaç soru yeter:

• Döşeme nasıl? Engebeli betonda ve kirişli döşemede rulo zemine daha iyi oturur. Düz döşemede iki form da rahat serilir.
• Malzeme yukarı nasıl çıkacak? Rulo hafiftir, küçük bir kapaktan geçer. Levhalar tek tek çıkarılır.
• Ne kadar kesim var? Çok sayıda geçiş, kiriş ve baca varsa rulo daha hızlı yerleşir. Geniş, açık alanda levha da hızlı ilerler.
• Proje ne diyor? Proje ya da işveren taş yünü istiyorsa yukarıdaki değerlerle aynı şartlar sağlanır.
• Üzerinde yürünecek mi? Öyleyse yürüme yolu, yün türünden bağımsız olarak ayrı bir elemandır.

ODE Starflex EUCEB sertifikalıdır; bu konuyu ayrı bir yazıda ele aldık. İki yün endüstriyel çatılarda da karşımıza çıkar: trapez sac çatı yalıtımı yazısı rollerini anlatıyor.

Malzeme tedariki

Müteahhitlere ODE Starflex cam yünü ve talep üzerine ODE Rockflex taş yünü levha tedarik ediyoruz. Taş yünü teklifini miktar ve kalınlığa göre veriyoruz. Türkiye'den Macaristan'a kara yolu transit süresi 3–5 gün, ortalama yaklaşık 5 gündür. Malzeme stokta değilse teslim süresi genellikle 1–2 haftadır. Macaristan genelinde teslimat yapıyoruz. Macaristan'daki ev sahiplerine yönelik anahtar teslim tavan arası teklifimiz cam yünüyle yapılır ve montajı yüklenici ortağımız üstlenir.

Tavan arası döşemesinin alanını ve seçtiğiniz malzemeyi gönderin, malzeme listesini hazırlayalım: iletişim · +36 30 485 0258 · info@euconx.com. Aynı iş günü içinde yanıt veriyoruz.

Sıkça sorulan sorular

Tavan arası için cam yünü mü taş yünü mü daha iyi?

Katman düzeni şartı karşıladığında ısıl açıdan biri öne geçmez. 2 × 12,5 cm ODE Starflex (λD 0,039) R = 6,41 m²K/W, 2 × 120 mm Rockflex Partition Board broşür değeriyle 6,80 m²K/W verir. Fark taşıma ve kesimdedir.

Taş yünü EKR tavan arası şartlarını karşılar mı?

Şartlar malzeme türüne bağlı değildir: λ ≤ 0,039 W/(m·K), en az iki bindirmeli kat ve R ≥ 6,25 m²K/W. Rockflex'in λD değeri teslim edilen tipin performans beyanıyla gösterilmelidir. Önlemin sayılıp sayılmaması bina ve belgeler gibi diğer şartlara da bağlıdır.

Tavan arası döşemesine kaç cm taş yünü gerekir?

Broşüre göre 120 mm Rockflex Partition Board'un ısıl direnci R 3,40 m²K/W'tır. İki katla 6,80 m²K/W olur, bu da 6,25'in üzerindedir. Başka kalınlıklar için teslim edilen tipin teknik föyü ve performans beyanıyla hesaplanmalıdır.

Çatı arasında taş yünü levhanın üzerine basılır mı?

Kaynaklarımız Rockflex Partition Board üzerinde yürümek hakkında bir şey söylemez. Çatı arası geçiş ya da depo olarak kullanılacaksa iki malzemede de ayrı bir yürüme yolu gerekir. Broşüre göre cam yünü şilteye yük verilmemelidir.

Hangisi yanmaz?

ODE Starflex performans beyanı kaplamasız ürün için A1 beyan eder. Broşür Rockflex'i “A” sınıfı yanmaz malzeme olarak tanımlar; kesin sınıf tipin performans beyanındadır.

Taş yünü altına da buhar kesici gerekir mi?

Evet, katman düzeni iki malzemede aynıdır. EKR 1.3.1.1 g) çatı arasında yalıtımın altına en az Sd 20 m buhar kesici, lifli yalıtımın üstüne en fazla Sd 0,03 m nefes alan örtü ister.

Kaynaklar

1. 9/2023. (V. 25.) ÉKM Yönetmeliği, Ek 1 (ısı geçirgenlik katsayısı sınır değerleri), Macar Ulusal Mevzuat Veritabanı (Macarca): https://njt.jog.gov.hu/jogszabaly/2023-9-20-8X

2. 41/2025. (XII. 30.) EM Yönetmeliği, Ek 1, 1.3.1.1 eb), f), g) ve 1.3.4.2 maddeleri, Magyar Közlöny 2025/160 (Macarca): https://magyarkozlony.hu/hivatalos-lapok/p1UZBNSoHiBBftW595F66949b7f7ae914/dokumentumok/5858f900426cb56e532a468a989dbb1417d9aef0/letoltes

3. ODE Starflex / Lunaflex / Evomineral performans beyanı No 101 (λD 0,039 W/(m·K), yangına tepki, NPD): https://ode.com.tr/_upload/pdf/GLASSWOOL_BLANKET-BOARD_DECLARATION_OF_PERFORMANCE_-_EN_13162.pdf

4. ODE Building Insulation broşürü: Starflex şilte kullanım alanları (s. 8), şiltelere yük, kaplama ve çatı arası havalandırması (s. 15), Rockflex λ, “A” sınıfı ve μ = 1 (s. 45), Rockflex Partition Board ABL (s. 46): https://ode.com.tr/_upload/pdf/ode_building_insulation_brochure_3.pdf

5. BK45 performans beyanı (Sd 20 m): https://euconx.com/downloads/dop/euconx-bk45-dop.pdf · BD70 performans beyanı (Sd 0,02 m): https://euconx.com/downloads/dop/euconx-bd70-dop.pdf

6. EuConX şirket bilgileri (transit, teslim süresi, yanıt süresi, Macaristan genelinde teslimat)