Ahmet Alptekin Kasar
Kurucu, Genel Müdür
Güncelleme: 2026-11-02
Bu rehber Macaristan'da çatı arası yalıtımı yapan müteahhitler ve şantiye şefleri, enerji danışmanları, Macar pazarına cam yünü ve membran satan Türk üreticiler ile ihracatçılar için yazıldı. Döşemenin orta alanındaki katman düzeni tavan arası döşeme yalıtımı rehberimizde (Macarca) anlatılıyor. Bu yazı yalnızca kenarı ele alır: duvar birleşimini, hatılı (Macarca koszorú) ve saçağı.
Kenar neden zayıf noktadır?
Döşemenin ortasında iş basittir. Buhar kesici serilir, üzerine iki kat cam yünü gelir, en üste nefes alan membran örtülür. Kenarda ise her şey daralır: hatıl, mertek altlığı, mertek uçları ve birçok evde diz duvarı aynı dar şeritte buluşur.
Hatalar bu yüzden hep aynı yerde görülür. Rulo, merteklerin altına sığmadığı için duvarın önünde biter. Hatılın üstü açıkta kalır. Buhar kesici döşeme düzleminde biter, duvara kıvrılmaz. Başka bir yerde tersi olur: yün mertekler arasına çatı tahtasına kadar doldurulur ve saçaktan gelen havanın yolu kapanır.
Her iki durumda da sonuç, dış duvar boyunca uzanan çizgisel bir ısı köprüsüdür. Isı döşemenin kenarından ve hatılın üstünden doğrudan soğuk çatı arasına geçer. Alttaki odada tavan ile dış duvarın birleştiği köşe, tavanın geri kalanından daha soğuk kalır. Yoğuşma orada olur, küf ilk orada görünür. Döşemenin orta alanı kusursuz olsa bile.
| Eleman | Şart veya değer | Kaynak |
|---|---|---|
| Tavan arası döşemesinin orta alanı | U ≤ 0,17 W/m²K (çatı arası ve tarama boşluğu altındaki döşeme) | 9/2023. (V. 25.) ÉKM Yönetmeliği, Ek 1 |
| Dış duvar | U ≤ 0,24 W/m²K | 9/2023. (V. 25.) ÉKM Yönetmeliği, Ek 1 |
| Hatılın üstü | örtülü: yalıtım duvarın dış yüzüne kadar gider | uygulama ilkesi |
| BK45 buhar kesici | Sd 20 m; EKR şartı: yalıtımın altında en az Sd 20 m | BK45 DoP; 41/2025. (XII. 30.) EM, 1.3.1.1 g) |
| Cam yünü | 2 × 12,5 cm ODE Starflex, λD 0,039 W/(m·K), üst kat çapraz; EKR şartı: en az 2 kat, bindirmeli | ODE DoP No 101; 41/2025. (XII. 30.) EM, 1.3.1.1 f) |
| BD70 nefes alan membran | Sd 0,02 m; EKR şartı: yalıtımın üstünde en fazla Sd 0,03 m | BD70 DoP; 41/2025. (XII. 30.) EM, 1.3.1.1 g) |
| Saçak | havalandırma yolu açık kalır | ODE Building Insulation broşürü, s. 15 |
Sayılar neyi söyler, neyi söylemez?
Macaristan'daki 9/2023. (V. 25.) ÉKM Yönetmeliği Ek 1, çatı arası ve tarama boşluğu altındaki döşeme için U ≤ 0,17 W/m²K, dış duvar için U ≤ 0,24 W/m²K üst sınırı koyar. İki kat 12,5 cm ODE Starflex cam yünü (λD 0,039 W/(m·K)), döşemenin kendi direnci hesaba katılmadan da yaklaşık 0,151 W/m²K verir. Hesabın adımları U değeri hesaplama rehberimizde.
Bu değer döşemenin orta alanı içindir. Kenardaki bir boşluk yüzey U değerinde görünmez, ama ısı köprüsü şantiyede yine oradadır. Kenarı hesap değil, işçilik belirler.
İş, Macaristan'ın enerji verimliliği yükümlülük sisteminde (EKR) bir tedbir olarak raporlanıyorsa müstakil ev veri sayfasının şartları da geçerlidir. 41/2025. (XII. 30.) EM Yönetmeliği (Macarca) Ek 1'in 1.3.1.1 f) bendi, çatı arasında levha ve rulo ürünlerin en az iki kat ve bindirmeli serilmesini ister. g) bendi yalıtımın altına en az Sd 20 m'lik buhar freni, lifli yalıtımın üstüne en fazla Sd 0,03 m'lik nefes alan toz örtüsü ister. BK45'in performans beyanı Sd 20 m, BD70'inki Sd 0,02 m verir. İki kat yün de, iki membran da kenarda kesilmemelidir; yoksa şart tam da en zor uygulandığı yerde bozulur.
Kenarın uygulanması
Buhar kesici duvara kadar, yukarı kıvrılmış. BK45 tüm döşemeyi örter, ek yerleri bindirmeli ve bantlıdır. Duvarda döşeme düzleminde bitmez: duvara veya mertek altlığına kıvrılır ve orada bantlanır. Böylece sıcak taraftaki nem kenarda da yüne ulaşmaz. Buhar kesicinin ne zaman ve neden gerektiğini tavan arası buhar kesici yazımız anlatıyor.
İki kat da hatılın üstünden. Alt kat duvara kadar, hatılın üstünden duvarın dış yüzüne kadar boşluksuz gider. Üst kat çapraz serilir, böylece ek yerleri alttakilerle üst üste gelmez. Kenarda da iki kat tam kalınlıkta kalır, hatılın üstü hiçbir yerde açıkta kalmaz.
Yükseklik az olduğunda. Diz duvarı veya alçak mertekler yüzünden tam kalınlık hatılın üstüne her zaman sığmaz. Hatılın üstünü açıkta bırakmak yine de çözüm değildir. Rulo cam yünü sıkıştırılabilir, yüksekliğin izin verdiği yerde daha dar bir boşluğa yerleştirilebilir. Çözümü müteahhit şantiyede seçer; katman düzeninde bir değişiklik varsa tasarımcı veya enerji danışmanıyla netleştirir. Üflemeli yalıtımda kenarı doldurmak ayrı bir iştir; iki yöntemi üfleme mi rulo cam yünü mü yazımızda karşılaştırıyoruz.
Havalandırma açık. Hatılın üstünde yün duvarın dış yüzüne kadar gelir, ama çatı tahtasına değmez. Saçaktan giren havaya yol kalmalıdır. ODE Building Insulation broşürü soğuk çatılar için şöyle der: “Care should be taken to ventilate the attic space to prevent condensation and to purge the air that overheats on the side that is exposed to the sun's energy.” (s. 15) Yani yoğuşmayı önlemek ve güneş alan tarafta aşırı ısınan havayı atmak için çatı arası havalandırılmalıdır.
Üstte BD70, kenara kadar. BD70 nefes alan membran yünün tüm yüzeyini bindirmeli olarak duvara kadar örter. Yünün üstüne buhar geçirmez bir folyo konmaz.
Baca ve çatı kapağı. Aynı kural baca ve çatı arası kapağının çevresinde de geçerlidir: yalıtım kasaya kadar gider, buhar kesici kasaya kıvrılır ve bantlanır. ODE Starflex, EN 13501-1'e göre A1 sınıfı yanmaz malzemedir (broşür, s. 7). Baca çevresindeki detayı ilgili yangın güvenliği kuralları belirler.
Duvar yalıtımından benzer bir kural
ODE broşürü içeriden duvar yalıtımı için şöyle der: “In thermal insulation applications from the inside, the insulation should be extended at least 50 cm on the ceiling and floor to prevent the formation of thermal bridges and condensation in corners.” (s. 16) İçeriden yalıtımda, köşelerde ısı köprüsü ve yoğuşma olmaması için yalıtım tavanda ve döşemede en az 50 cm devam ettirilmelidir.
Bu kural içeriden duvar yalıtımı içindir, tavan arası döşemesi için değil. İlke ise aynıdır: yalıtım, soğuk köşenin başladığı yerde bitmemelidir.
Kapatmadan önce kontrol
Şantiye şefi kenarı BD70 serilmeden önce dolaşmalı ve fotoğraflamalıdır. Sonra görünmez. Liste kısadır:
- Hatılın üstü baştan sona örtülü, yalıtım duvarın dış yüzüne kadar gidiyor.
- BK45 duvarlarda ve kasalarda yukarı kıvrılmış, bantlı, ek yerleri bindirmeli.
- İki kat, üstteki çapraz, ek yerleri kaydırılmış, duvarda boşluk yok.
- Saçaktan gelen hava yolu açık, yün çatı tahtasına değmiyor.
- BD70 kenara kadar örtüyor, baca ve kapak birleşimleri tamam.
Ürün tedariki
Macaristan'daki müteahhitlere ODE Starflex cam yünü, BK45 buhar kesici ve BD70 tedarik ediyoruz. Türkiye'den Macaristan'a karayolu transit süresi 3–5 gün, ortalama 5 gündür. Malzeme stokta değilse teslim süresi genellikle 1–2 haftadır. Macaristan'ın her yerine teslim ediyoruz. Macaristan'da ev sahiplerine sunduğumuz çatı arası paketi de bu katman düzenini kullanır. ODE Starflex'in EUCEB sertifikasını ayrı bir yazıda anlatıyoruz.
Türk üretici veya ihracatçıysanız: Macar müteahhit, kenar detayı için de aynı belgeleri ister. Sd değeri ve λD performans beyanında yazılı olmalıdır.
Çatı arası döşemesinin alanını ve saçak ile hatıl birleşiminin bir fotoğrafını gönderin, malzeme listesini hazırlayalım: iletişim · +36 30 485 0258 · info@euconx.com. Aynı iş günü içinde yanıt veriyoruz.
Sıkça sorulan sorular
Tavan arası döşemesinde ısı köprüsü nerede oluşur?
Genellikle kenarda, döşemenin dış duvar ve hatılla birleştiği yerde. Yalıtım duvarın önünde biterse veya hatılın üstünü açıkta bırakırsa duvar boyunca çizgisel bir ısı köprüsü oluşur ve alttaki odanın tavan köşesi daha soğuk kalır.
Yalıtım hatılın üstünü örtmeli mi?
Evet. İki kat da hatılın üstünden duvarın dış yüzüne kadar gitmelidir. Açıkta kalan hatıl üstünden ısı doğrudan soğuk çatı arasına geçer.
Diz duvarı veya mertekler yüzünden yükseklik az kalırsa ne yapılır?
Hatılın üstü yine açıkta kalmamalıdır. Rulo cam yünü sıkıştırılabilir, yüksekliğin izin verdiği yerde yerleştirilebilir. Çözümü müteahhit şantiyede seçer, katman düzenindeki değişikliği tasarımcı veya enerji danışmanıyla netleştirir.
Buhar kesici duvara kıvrılmalı mı?
Evet. BK45 duvarda döşeme düzleminde bitmez; duvara veya mertek altlığına kıvrılıp bantlanır. Baca ve kapak kasalarında da aynısı yapılır.
Saçakta cam yünü mertekler arasına doldurulabilir mi?
Hayır. Yün duvarın dış yüzüne kadar gelir ama çatı tahtasına değmez. Saçaktan gelen havaya yol kalmalıdır; ODE broşürüne göre yoğuşmayı önlemek için çatı arası havalandırılmalıdır.
Kenarda kaç kat yalıtım gerekir?
Ortadakiyle aynı: iki kat, üstteki çapraz ve ek yerleri kaydırılmış. Macaristan EKR müstakil ev veri sayfası çatı arasında en az iki bindirmeli kat ister (41/2025. (XII. 30.) EM Yönetmeliği Ek 1, 1.3.1.1 f).
Kaynaklar
1. 9/2023. (V. 25.) ÉKM Yönetmeliği, Ek 1 (U değeri üst sınırları), Ulusal Mevzuat Veritabanı (Macarca): https://njt.jog.gov.hu/jogszabaly/2023-9-20-8X
2. 41/2025. (XII. 30.) EM Yönetmeliği, Ek 1, 1.3.1.1 f) ve g), Magyar Közlöny 2025/160 (Macarca): https://magyarkozlony.hu/hivatalos-lapok/p1UZBNSoHiBBftW595F66949b7f7ae914/dokumentumok/5858f900426cb56e532a468a989dbb1417d9aef0/letoltes
3. BK45 performans beyanı DOP-BBARIYER-LW-BK45/082025-01 (Sd 20 m): https://euconx.com/downloads/dop/euconx-bk45-dop.pdf · BD70 performans beyanı DOP-BBARIYER-L4S-BD70/082025-01 (Sd 0,02 m): https://euconx.com/downloads/dop/euconx-bd70-dop.pdf
4. ODE Starflex performans beyanı No 101 (λD 0,039 W/(m·K)): https://ode.com.tr/_upload/pdf/GLASSWOOL_BLANKET-BOARD_DECLARATION_OF_PERFORMANCE_-_EN_13162.pdf
5. ODE Building Insulation broşürü: A1 sınıfı (s. 7), çatı arası havalandırması (s. 15), içeriden duvar yalıtımında köşeler (s. 16): https://ode.com.tr/_upload/pdf/ode_building_insulation_brochure_3.pdf
6. U değeri hesaplama, 2 × 12,5 cm ODE Starflex hesap örneği: https://euconx.com/tr/resources/u-degeri-hesaplama
7. EuConX şirket verileri (transit, teslim süresi, yanıt süresi, Macaristan geneline teslimat)
Bir proje mi planlıyorsunuz? Görüşelim.
Malzeme listesini veya proje gereksinimlerini gönderin. Doğru ürünü eşleştirmeye ve net bir teklif hazırlamaya yardımcı olalım.