Sd değeri nedir: eşdeğer hava tabakası kalınlığı, Sd = μ × d, Macaristan EKR sınırları ve BBarrier membranların Sd tablosu

Güncellendi: 2026-10-21

Bu yazı, Macaristan ve Orta Avrupa pazarına membran ve yalıtım malzemesi satan Türk üreticiler, ihracatçılar ve müteahhitler için bir teknik açıklamadır: Sd değerinin ne anlama geldiğini, nasıl hesaplandığını ve performans beyanında (DoP) ya da teknik föyde (TDS) nasıl okunacağını anlatır. Ürün seçimi yapmaz. Hangi membranın hangi yapıya uygun olduğu buhar kesici seçim rehberimizde, BK45 ve BD70'in tüm teknik verileri (gramaj, çekme dayanımı, rulo ölçüsü, belgeler) ise BD70 ve BK45 yazımızda (Macarca) yer alıyor.

Sd değeri ne anlatır?

Su buharı, yapının sıcak ve nemli tarafından soğuk ve kuru tarafına doğru difüzyonla ilerler. Her yapı malzemesinden geçer, yalnızca hızı farklıdır. Sd değeri bu direnci tek bir uzunluğa çevirir: aynı ölçüde buhar frenleyecek durgun hava tabakasının kalınlığı. Adı buradan gelir: eşdeğer hava tabakası kalınlığı (İngilizce föylerde "equivalent air layer thickness"); birimi metredir.

Beyan edilmiş iki değer aralığı gösterir:

• BD70 nefes alan membran, Sd 0,02 m: buharı 2 cm durgun hava kadar frenler. Performans beyanına (DOP-BBARIYER-L4S-BD70/082025-01) göre değer yapay yaşlandırmadan sonra da 0,02 m'dir.
• BK45 buhar kesici, Sd 20 m: buharı 20 m durgun hava kadar frenler (performans beyanı, DOP-BBARIYER-LW-BK45/082025-01).

Yani Sd bir yüzde ya da geçen buhar miktarı değil, bir dirençtir. Küçük Sd: buhara açık. Büyük Sd: buhara kapalı.

Sd = μ × d

Malzemelerde buhar direnci, su buharı difüzyon direnç katsayısı μ (mü) ile verilir. Bu bir malzeme özelliğidir ve malzemenin buharı, aynı kalınlıktaki durgun havaya göre kaç kat fazla frenlediğini gösterir. μ ile metre cinsinden katman kalınlığı d çarpılınca katmanın Sd değeri çıkar:

Sd = μ × d

Bir yalıtım levhası örneği: ODE, Isıpan XPS için μ 100 beyan eder (EN 12086). 10 cm'de 100 × 0,10 m = 10 m, 5 cm'de 100 × 0,05 m = 5 m. Aynı malzeme, yarı kalınlık, yarı Sd. Membranlarda ise üretici Sd'yi doğrudan beyan eder; BK45 performans beyanında bu değer 20 m'dir.

Katmanlar art arda dizildiğinde Sd değerleri toplanır. Bu yüzden nem kontrolünde sıcak taraftaki katmanların toplamı, soğuk taraftakilerin toplamıyla karşılaştırılır.

• ODE Isıpan XPS, 10 cm: μ 100 × 0,10 m = Sd 10 m (μ: ode.com.tr/ode-isipan, EN 12086, kontrol 2026-10-21)
• ODE Isıpan XPS, 5 cm: μ 100 × 0,05 m = Sd 5 m (aynı μ, yarı kalınlık)
• BK45 buhar kesici: Sd'yi üretici doğrudan beyan eder, Sd 20 m (DoP DOP-BBARIYER-LW-BK45/082025-01)
• Kural: içte (sıcak tarafta) daha kapalı, dışa doğru daha açık katman; katmanların Sd değerleri toplanır.

Sıcak taraf neden daha kapalı olmalı?

Isıtma döneminde iç hava, soğuk çatı arasındaki ya da dışarıdaki havadan daha sıcak ve daha nemlidir; buhar dışarı doğru hareket eder. Sıcak taraf yapıya, soğuk tarafın dışarı bıraktığından fazla buhar sokarsa nem soğuk bölgede birikir ve yoğuşabilir. Islak yalıtım daha kötü yalıtır, ahşap nemli kalır, küf oluşur.

Çözüm Sd değerlerinin sırasıdır: sıcak tarafta yüksek Sd, soğuk tarafta düşük Sd. Tavan arası döşemesinde (Macarca padlásfödém) bu şöyle görünür:

1. Döşeme üzerinde, yünün altında: BK45 gibi bir buhar kesici, Sd 20 m.

2. Ortada: yalıtım, örneğin ikinci katı çapraz serilmiş 2 × 12,5 cm cam yünü.

3. Yünün üstünde: BD70 gibi nefes alan bir örtü, Sd 0,02 m.

20 / 0,02 = 1 000: alt katman buharı üst katmandan bin kat fazla frenler; içeri giren az miktardaki nem yukarı doğru çıkabilir. Tersi, yani yünün üstüne buhar kesici folyo, nemi yalıtımın içine hapseder; bunun yapılmaması önerilir. Bir döşemede buhar kesicinin gerekip gerekmediği tavan arası karar rehberimizin konusu. Eğimli çatıda ilke aynıdır, katman dizilimi farklıdır: mertek arası yalıtım.

Beyan edilen Sd, yapıda ancak katman sürekliyse geçerlidir. Bantlanmamış bir bindirme ya da kapatılmamış bir geçiş buharın membranın yanından geçmesine izin verir; hiçbir Sd değeri bunu telafi etmez. Bindirmelerin bantlanması, membranın duvara kıvrılıp bantlanması önerilir.

Macaristan EKR sınırları: altta en az 20 m, üstte en fazla 0,03 m

Macaristan'ın enerji verimliliği yükümlülük sistemi EKR, önlem kataloğunda tavan arası döşemesi yalıtımı için iki sayısal koşul koyar: yalıtımın altında en az Sd 20 m'lik buhar kesici katman, lifli ve üflemeli yalıtımın üstünde en fazla Sd 0,03 m'lik nefes alan toz koruma membranı (18/2025. (VII. 31.) EM yönetmeliği eki, 1.3.1.1. g) ve 1.5.1.1. g) maddeler, Macarca).

Beyan değerlerine uygulandığında:

• BK45, Sd 20 m: alt sınırı karşılar; koşul "en az 20 m" şeklindedir.
• BD70, Sd 0,02 m: 0,03 m üst sınırının altındadır.
• Sd 0,2 m'lik bir membran (BBarrier ELIT 90 ve GOLD 90 föylerindeki değer) hâlâ buhara açıktır, ama 0,03 m'nin üstündedir: 0,2 / 0,02 = 10, yani BD70'ten on kat daha kapalıdır.
• Sd 15 m'lik bir membran (BBarrier PLATINUM PRO 160) daha kapalı bir katmandır, ama tek başına 20 m alt sınırına ulaşmaz.

EKR kapsamındaki işlerde belirleyici olan "nefes alan" ya da "buhar kesici" etiketi değil, beyan edilen sayıdır.

Sd değeri DoP'de ve föyde nasıl okunur?

Sd iki belgede bulunur:

• Performans beyanı (DoP): CE işaretinin dayandığı, üreticinin ürün performansını beyan ettiği belge. Bir referans numarası vardır (örneğin DOP-BBARIYER-LW-BK45/082025-01) ve şartnamede bu numaraya atıf yapılır.
• Teknik föy (TDS): üreticinin ürün tanımı. Bilnur (B-Bariyer) föylerinde Sd, "Water Vapour Transmission Properties (Sd)" satırında, TS EN ISO 12572 deney yöntemiyle, metre biriminde, son sütunda verilir.

Kontrol edilecekler:

1. Birim. Sd metredir. 0,02 m ile 20 m arasında bin kat fark vardır; yanlış yere konmuş bir virgül küçük bir hata değildir.

2. Yaşlandırma sonrası değer. BD70 performans beyanı Sd'yi yapay yaşlandırmadan sonra da verir (0,02 m). Bir belge yalnızca yeni ürün değerini veriyorsa bu not edilmelidir.

3. Gramaj sınıfı. Bir föy tek bir ürün sınıfını kapsar. ELIT 90 föyü ELIT 100–190'ın, GOLD 90 föyü GOLD 120'nin, PLATINUM PRO 160 föyü PLATINUM PRO 180/200'ün, MET 90 föyü MET 130 ve PLATINUM MET 170'in, ALU PRO TEK 150 föyü ALU PRO TEK 110'un Sd değerini vermez. Tam sınıfın kendi föyüne bakılmalıdır.

4. NPD. "No Performance Determined", o özellik için değer beyan edilmediği anlamına gelir. Sıfır da değildir, "uygun" da değildir.

5. Teslim edilen parti. Teslim edilen ürünün performans beyanının sevkiyatla birlikte verilmesi ve ürün adı ile DoP numarasının şartnameyle eşleşmesi önerilir. İhracatçıların her sevkiyatla birlikte doğru DoP'yi, CE işaretini ve beyan edilen değerleri hazır tutması önerilir.

CE işareti ve performans beyanı hakkında daha fazlası: CE işareti rehberimiz.

Sık yapılan okuma hataları

Sd ile g/m² karıştırılır. Gramaj birim alan kütlesidir, buhar direnci değildir. BK45 45 g/m² ve Sd 20 m; BD70 70 g/m² ve Sd 0,02 m. Hafif olan membran bin kat daha kapalıdır. BBarrier ELIT 90 ve MET 90 aynı 90 g/m² sınıfındadır, ama Sd değerleri 0,2 m ve 100 m'dir: 100 / 0,2 = 500 kat fark. Daha ağır bir sınıf, otomatik olarak buhara daha kapalı değildir.

Sd ile su sütunu ve W1 karıştırılır. BD70'in 259 mm su sütunu ve BK45'in W1 su geçirmezlik sınıfı, membranın sıvı suyu ne kadar tuttuğunu anlatır. Sd ise su buharıyla ilgilidir. İkisi birbirinden bağımsızdır: föyüne göre BBarrier ELIT 90 hem W1 hem Sd 0,2 m'dir, yani su geçirmez ve buhara açıktır. "Su geçirmez", "buhar kesici" demek değildir.

"Nefes alan" ile EKR sınırı karıştırılır. Bir membran günlük anlamda nefes alan olabilir (örneğin Sd 0,2 m) ve yine de Macar tavan arası döşemesinin üst örtüsü için ≤ 0,03 m koşulunu karşılamayabilir. Ürün kategorisine değil, sayıya bakılmalıdır.

Sd ile ısı yalıtımı karıştırılır. Sd yalıtım değeri hakkında bir şey söylemez; o λ ve U değerinin işidir. Bkz. U değeri hesaplama rehberimiz.

Sd tablosu: BBarrier membranlar tek skalada

Föyler 21 Ekim 2026'da bbariyer.com.tr'den indirildi. Tablo, membranların skaladaki yerini gösterir; hangisinin nereye konacağını göstermez. Bu karar yapıya, diğer katmanların Sd değerine ve tasarımcının şartnamesine bağlıdır; bunun için buhar kesici seçim rehberimize ve BD70 ve BK45 yazımıza (Macarca) bakabilirsiniz.

Aynı hesap yalıtım levhalarında da geçerlidir: 10 cm'lik bir XPS levhanın Sd değeri 10 m'dir ve bu, subasmanda ve bodrum perde duvarında önemlidir. Bkz. bodrum duvarı için XPS mi EPS mi.

Sıkça sorulan sorular

Sd değeri basitçe ne demektir?

Katmanla aynı buhar direncini gösterecek durgun hava tabakasının metre cinsinden kalınlığıdır. Sd 0,02 m'lik BD70, 2 cm hava gibi; Sd 20 m'lik BK45, 20 m hava gibi davranır.

Sd nasıl hesaplanır?

Sd = μ × d; μ su buharı difüzyon direnç katsayısı, d metre cinsinden kalınlıktır. ODE Isıpan XPS'te μ 100'dür; 10 cm Sd 10 m, 5 cm Sd 5 m verir. Membranlarda üretici Sd'yi doğrudan beyan eder.

Macaristan'da EKR kapsamında tavan arası için hangi Sd değerleri geçerli?

Yalıtım altında en az Sd 20 m, lifli yalıtım üstünde en fazla Sd 0,03 m (18/2025. (VII. 31.) EM yönetmeliği eki, 1.3.1.1. g) ve 1.5.1.1. g) maddeler). Performans beyanlarına göre BK45 (20 m) ve BD70 (0,02 m) bu değerleri karşılar.

Daha ağır membran buhara daha mı kapalıdır?

Her zaman değil. BK45 45 g/m² ve Sd 20 m, BD70 70 g/m² ve Sd 0,02 m'dir. Gramaj kütleyi ölçer; buhar direncini yalnızca Sd gösterir.

W1 su geçirmez bir membran aynı zamanda buhar kesici midir?

Hayır. W1 ve su sütunu sıvı suyla, Sd su buharıyla ilgilidir. BBarrier ELIT 90 hem W1 hem Sd 0,2 m'dir: su geçirmez ve buhara açık.

Sd değeri hangi belgede yer alır?

Teslim edilen ürünün performans beyanında (DoP); ürün CE işaretini taşır. Sd, TS EN ISO 12572'ye göre metre cinsinden beyan edilmeli; her gramaj sınıfının kendi föyü ve beyanı olmalıdır.

Membran tedariki, performans beyanları ve iş birliği: iletişim formu · +36 30 485 0258 · info@euconx.com. Aynı iş günü içinde yanıt veriyoruz.

Kaynaklar

1. BK45 Performans Beyanı, DOP-BBARIYER-LW-BK45/082025-01: https://euconx.com/downloads/dop/euconx-bk45-dop.pdf

2. BD70 Performans Beyanı, DOP-BBARIYER-L4S-BD70/082025-01: https://euconx.com/downloads/dop/euconx-bd70-dop.pdf

3. Bilnur / BBarrier: ELIT 90 teknik föyü (indirme 2026-10-21): https://www.bbariyer.com.tr/dosya/teknik-tablolar/elit90-tds-168b19b1440f27.pdf

4. Bilnur / BBarrier: GOLD 90 teknik föyü (indirme 2026-10-21): https://www.bbariyer.com.tr/dosya/teknik-tablolar/gold90-tds-168b19bbdba4e6.pdf

5. Bilnur / BBarrier: PLATINUM PRO 160 teknik föyü (indirme 2026-10-21): https://www.bbariyer.com.tr/dosya/teknik-tablolar/platinum-pro-160-tds-168b19c4246ece.pdf

6. Bilnur / BBarrier: MET 90 teknik föyü (indirme 2026-10-21): https://www.bbariyer.com.tr/dosya/teknik-tablolar/met90-tds-168b19bd3534b6.pdf

7. Bilnur / BBarrier: ALU PRO TEK 150 teknik föyü (indirme 2026-10-21): https://www.bbariyer.com.tr/dosya/teknik-tablolar/aluprotek150-tds-168b19ac0993be.pdf

8. 18/2025. (VII. 31.) EM yönetmeliği eki, 1.3.1.1. ve 1.5.1.1. maddeler (Magyar Közlöny, Macarca): https://magyarkozlony.hu/dokumentumok/665fad784d41c3417b9f5eeeb2bab1fe61474464/letoltes

9. ODE: Isıpan XPS ürün sayfası (μ 100, kontrol 2026-10-21): https://ode.com.tr/ode-isipan

10. EuConX: BD70 ve BK45 membranlar (Macarca): https://euconx.com/resources/bd70-es-bk45-parazaro-es-paraatereszto-foliak-az-ekr-szigetelesben

11. EuConX: Buhar kesici seçim rehberi